De Grote Alles is Anders Show

Niets is wat het was. Waar Nederland zichzelf altijd een strenge begrotingsdiscipline oplegde – wat ons vervolgens in staat stelde om het Calvinistische vingertje te heffen naar andere landen – nu lijken er geen grenzen voor begrotingstekorten en overheidsschulden te bestaan. De presentatie van de Miljoenennota was dan ook een Grote Alles is Anders Show. Zo lijkt het.
Op Prinsjesdag hield Jan Jonker, hoogleraar duurzaam ondernemerschap aan de Radboud Universiteit ook een ‘troonrede’, de duurzame troonrede. Jonkers  betoogt dat er een andere sociaal-economische waardeoriëntatie nodig is. De neo-liberale economie heeft geleid tot uitputting van het ecologisch systeem, vernietiging van de biodiversiteit, de wegwerpmaatschappij en overconsumptie. Het marktdenken heeft ons veel welvaart gebracht, maar dat is ten koste gegaan van veel waarden. Als alternatief bepleit Jonkers een duurzame economie die is gebaseerd op principes van circulariteit, (restauratie van) biodiversiteit en sociale inclusiviteit. Om dat te bereiken formuleert hij een agenda met zeven punten voor de komende tien jaar. Ik ga die hier niet allemaal noemen – hoezeer ik deze ook onderschrijf – maar ik beperk mij tot het punt dat betrekking heeft op arbeid. Jonker is van mening dat niet arbeid dient te worden belast, maar het gebruik van grondstoffen en vervuiling. Daarmee wordt arbeid beter beloond en aantrekkelijker gemaakt en sociale inclusiviteit bevorderd.
In de Miljoenennota van het kabinet wordt een verlaging van de inkomstenbelasting aangekondigd (door verlaging van het laagste tarief en de verhoging van de arbeidskorting), en de meest vervuilende industrie moet een CO2-heffing gaan betalen. Dat biedt dus perspectief? Helaas! De belastingverlaging is minimaal en bedrijven krijgen een vrijstelling voor een bepaalde hoeveelheid uitstoot en gaan er pas in 2024 iets van merken. Ook zie ik geen ingrijpende hervormingen die gericht zijn op het tegengaan van ongelijke kansen op de arbeidsmarkt. Als remedie voor de crisis wordt volop ingezet op economische groei. En daarmee op een terugkeer naar de oude situatie – met alle rampzalige gevolgen van dien voor mens en milieu. Er is geen sprake van een andere sociaal-economische oriëntatie, we gaan door op de oude voet. Zo Anders is Anders dus niet.